Sobota, 13 kwietnia 2024 r.
Grünberg (Niemcy)
Zwiedzanie gospodarstwa położonego na dawnych ziemiach Friedricha von Stülpnagela, gdzie w nocy z 5 na 6 lutego 1945 r., podczas marszu powrotnego do Francji, nocowała jedna z trzech kolumn więźniów obozu Oflag IIB. Mieliśmy tam okazję do miłego, przypadkowego spotkania z burmistrzem wsi Axelem Buse, który jest jednocześnie komendantem gminnej straży pożarnej.
Stargard (Polska)
Kościół kolegiacki św. Marii w Stargardzie. Następnie zwiedzanie miasta z przewodnikiem Piotrem Tarnawskim, obejmujące najważniejsze miejsca związane ze Stalagiem IID.
-
W dawnym obozie, w którym przebywało blisko 50 000 podoficerów, obok budynku pełniącego obecnie funkcję więzienia znajduje się pomnik ku ich czci.
-
Cmentarz, z którego ekshumowano i zbadano ponad 300 ciał.
-
Cmentarz, na którym reprezentowane są różne narodowości, uhonorowane tablicami pamiątkowymi.
Niedziela, 14 kwietnia 2024 r.
Punkt orientacyjny Sulinowo
Wykład Dariusza Czerniawskiego poświęcony historii miasta i jego przeszłości, rozdartej między okupacją niemiecką, a następnie radziecką, aż po jego odbudowę, aby po ponad osiemdziesięciu latach historii wojskowej ponownie przyjąć ludność cywilną. Następnie odbyła się wizyta w ważnych miejscach, które kształtowały codzienne życie okupantów, takich jak szpital, klub oficerski, klasztor, linia kolejowa oraz dawny dworzec, z którego Hitler trzykrotnie korzystał, aby odwiedzić swoje oddziały.
Przed Oflagiem IID w Gross-Born, przed pomnikami francuskimi i polskimi, przypomniano o całym wysiłku włożonym w zebranie danych dostępnych dzisiaj. Zwiedzanie kontynuowano, przechodząc przez miejsca, gdzie niegdyś stały baraki i gdzie toczyło się życie (boisko sportowe, kaplica, miejsce tunelu, przez który uciekło siedemnastu więźniów), gdzie obecnie natura odzyskała swoje prawa. Jeńcy wojenni przebywali w tym miejscu od początku swojej niewoli aż do trzech fal wyjazdu, które miały miejsce 16, 17 i 18 maja 1942 roku. Następnie zostali przewiezieni pociągiem do Oflagu IIB w Arnswalde – niektórzy twierdzą, że miało to zapewnić „większy komfort”, inni jako powód podają liczne próby ucieczki.
Powrót do centrum miasta, aby zobaczyć kościół i spotkać się z jego proboszczem, księdzem Jerzym Stadnikiem. Kościół ten jest poświęcony pamięci jeńców wojennych z Oflagu IID, a ołtarz zbudowano z kamieni zebranych na terenie obozu.
Poniedziałek, 15 kwietnia 2024 r.
Dobiegniew
Zwiedzanie (odnowionego) muzeum poświęconego Oflagowi IIC (który pełnił również funkcję Stalagu) w Woldenbergu, oprowadzała nas pani Irena; w tamtych czasach przebywały tam polskie więźniowie.
Choszczno (Arnswalde)
Powitanie w dawnym Oflagu IIB, który obecnie pełni funkcję koszar wojskowych. Burmistrz Robert Adamczyk (link do zdjęć: https://www.facebook.com/ChoszcznoPL?locale=fr_FR) towarzyszył nam i udzielił wywiadu. Marak Zuchowicz i komendant Adam Suchowiecki przekazali nam wszystkie niezbędne informacje na temat koszar i ich funkcjonowania w przeszłości. Następnie odbyliśmy zwiedzanie miasta, odwiedzając dworzec, na który w maju 1942 r. przybyli francuscy jeńcy, pomnik Oflagu oraz kościół zmarłego księdza Lemieszki, który działał na rzecz zachowania pamięci o tych ludziach.
Wtorek, 16 kwietnia 2024 r.
Wizyta reprezentacyjna mająca na celu wymianę poglądów na temat wykonanej pracy. Konferencja poprowadzona przez burmistrza Piotra Zabrockiego, Benedykta Lipckiego, byłego przewodniczącego rady miejskiej, oraz pułkownika Andrzeja Szutowicza. Całość sfilmował Ireneusz Czerniawski.
Zwiedzanie dawnych terenów Stalagu IIB poprowadził między innymi Ireneusz Czerniawski, a następnie oddano hołd na cmentarzu, gdzie po raz pierwszy pochowano André Rabina.
Środa, 17 kwietnia 2024 r.
Szubin (w nazwie niemieckiej Schubin)
Zwiedzanie terenu Oflagu XXIB przez prezesa Fundacji Polsko-Amerykańskiej Mariusza Winieckiego. Dzięki obecnemu układowi terenu i przyniesionym zdjęciom mogliśmy zapoznać się z kaplicą oraz pomieszczeniami codziennego życia, takimi jak stołówka czy warsztaty, które obecnie zostały odrestaurowane i przekształcone m.in. w ośrodek edukacyjny dla nieletnich przestępców. Następnie odbyła się wizyta w powstającym muzeum, w ramach której mieliśmy okazję obejrzeć „prywatną” ekspozycję kolekcji ufundowanej przez rodziny byłych amerykańskich więźniów.
Kamień pamiątkowy w Sulinowie
W drodze powrotnej ze Szubina zatrzymaliśmy się w miejscu, gdzie znajdował się pierwszy blok IV obozu Oflag IID, pośród alei wytyczonych w celu obsługi koszar obozu Westphalenhof, w którym przebywało około 10 000 niemieckich żołnierzy. Hołd i odczyt Marie-France Seguin na temat warunków niewoli Rosjan w pobliżu cmentarzy, na których spoczywa odpowiednio 1 000 i 9 000 mężczyzn.
Czwartek, 18 kwietnia 2024 r.
Punkt orientacyjny w Sulinowie
Wizyta reprezentacyjna w liceum, które w 2009 roku nazwano „Bohaterów Oflagu IID”, a następnie w ratuszu, gdzie powitali nas zastępca burmistrza Mariusz Mirosław Gorgol oraz sekretarka pani burmistrz.
Po południu odbyła się konferencja, podczas której omówiono zdjęcia miejsc odwiedzonych w ciągu tygodnia. Głos zabrali również Jean-François Mouisset, Marie-France Seryies i Franck Walter, aby opowiedzieć o historii „swojego więźnia”.
Podziękowania
Serdecznie dziękujemy naszemu gospodarzowi, Dariuszowi Czerniawskiemu.
Serdecznie dziękujemy naszej tłumaczce, Gabrieli Smolij.
Serdecznie dziękujemy naszemu przewodnikowi podczas
tej podróży, Etienne’owi Jacheetowi.
